Guz prolaktynowy

Guz prolaktynowy

Guz prolaktynowy jest najczęstszym guzem przysadki. Przyczyną dolegliwości jest niski poziom dopaminy odpowiedzialny za hormonalne wydzielanie prolaktyny. Objawami towarzyszącymi są brak miesiączki oraz bezpłodność. Guz to gruczolak, który wydziela dużą ilość hormonów prolaktyny, w wyniku czego pojawia się stan zwany hiperprolaktynemią.

Można rozróżnić dwa rodzaje guzów:

  • Mikrogruczolaki (nie przekraczają 1 cm)
  • Makrogruczolaki (średnica większa niż 1 cm)

Prolaktyna to hormon wytwarzany w przysadce, tkance tłuszczowej i mieszkach włosowych. Zadaniem prolaktyny jest pobudzanie gruczołów mlekowych do produkcji mleka po porodzie. Profilaktyka wpływa na funkcjonowanie gonad i nadnerczy.

Objawy i diagnoza

Wśród czynników zwiększających poziom prolaktyny we krwi wymienia się: niedoczynność tarczycy, niewydolność nerek, wątroby, stres, ciążę. Głównymi objawami występowania guza są nieregularne miesiączki, skąpe lub obfite, niepłodność, a także zaburzenia widzenia, bóle głowy, obniżenie gęstości kości.

Wysoki poziom prolaktyny u mężczyzn może wywołać spadek libido, impotencję, obniżenie masy mięśniowej, utratę owłosienia, a także ginekomastię, czyli powiększanie gruczołów piersiowych. Podstawą diagnostyki guza prolaktynowego jest ocena objawów oraz testy laboratoryjne. Stężenie prolaktyny we krwi poniżej 200 mg/ml oznacza mikrogruczolaka, a stężenie powyżej 200 mg/ml oznacza makrogruczolaka. U pacjentów wykonujemy również testy czynnościowe. Pacjentowi podaje się doustnie lub dożylnie lek przeciwwymiotny. U osób zdrowych po takim teście poziom prolaktyny wzrośnie, natomiast u osób chorych nie będzie takiego efektu. Dodatkowo można wykonać rezonans magnetyczny z kontrastem, ale badanie to nie potwierdzi, czy guz jest czynny hormonalnie.

Leczenie

Leczenie to przede wszystkim zapobieganie powiększaniu się guza i obniżenie prolaktyny. W leczeniu farmakologicznym wdrażane są parametry pobudzające do wzrostu stężenie dopaminy, która jest odpowiedzialna za obniżenie poziomu prolaktyny. Takimi lekami są bromakryptyny, chinagolidy i kabergoliny. Stosowanie leków należy wdrożyć stopniowo – zacząć od małych dawek, ponieważ mogą powodować skutki uboczne takie jak obniżenie ciśnienia oraz zaburzenia żołądkowo-jelitowe. Nie należy rezygnować zbyt wcześnie z leczenia farmakologicznego, gdyż to może spowodować nawrót choroby, a także powiększenie guza.

Ostatnim etapem, jeżeli leczenie farmakologiczne nie daje efektów, jest operacja. W przypadku dużych guzów wycięcie ich nie daje oczekiwanych rezultatów, może dochodzić do nawrotów. Zabieg operacyjny daje największą skuteczność w przypadku mikrogruczolaków. Operację przeprowadza się z dostępu przez zatokę klinową (przez nos).

Przysadka mózgowa to jeden z gruczołów dokrewnych – wydziela hormony do krwi w organizmie człowieka. Położona jest w zagłębieniu zwanym siodłem tureckim w dole czaszkowym. Po obu stronach przysadki znajdują się zatoki jamiste, w których biegną naczynia żylne, tętnicze, nerwy, które odpowiedzialne są unerwienie twarzy i ruch gałek ocznych.

Przysadka zbudowana jest z dwóch płatów:

  1. Przedni, inaczej zwany gruczołowym, produkuje hormony:
  • Adrenokortykotropina (ACTH) – reguluje funkcję nadnerczy i produkcję kortyzolu
  • Tyreotropina (TSH) – wpływa na czynność tarczycy, gonadotropiny (FSH, LH) – jajniki i jądra
  • Prolaktyna (PRL) – regulująca laktację oraz somatropina – hormon wzrostu (GH).
  1. Tylny zwany nerwowym zbudowany z zakończeń komórek nerwowych podwzgórza. W tej części magazynowane są dwa hormony wytwarzane w podwzgórzu:
  • Wazopresyna
  • Oksytocyna.

Przysadka mózgowa i podwzgórze wzajemnie wpływają na swoje funkcje.